مقاله هنرستان جوادآباد
بررسی عملکرد شیر جانشین درمقایسه با شیر گاو بر روی سلامت، رشد و متابولیت های خون گوساله های نژاد هلشتاین
اکبر علی ویردیلو1- هادی منصوری2- سعید کچوئیان3- دبیران هنرستان کار و دانش شهدای شاه صاحب جواد آباد
کارشناسی ارشد علوم دامی( تغذیه دام )1
کارشناس ارشد علوم دامی( مدیریت دامپروری)2
کارشناس علوم دامی3
چکیده:
هدف از انجام این آزمایش، بررسی اثر استفاد از شیر جانشین در مقایسه با شیر گاو بر روی سلامت، افزایش وزن، ماده خشک مصرفی و متابولیت های خونی می باشد. دراین پژوهش تعداد 20 راس گوساله نر و ماده نژاد هلشتاین(با میانگین وزن 4/2±42 کیلوگرم) در قالب طرح کاملا تصادفی مورد آزمایش قرارگرفتند. در این آزمایش 2 تیمار استفاده شد، که تیمار 1 شامل گروه آزمایش بودند که شیر جانشین را دریافت کرد ند و تیمار2 شامل گروه شاهد بودند که شیر گاو دریافت کردند. هر دو تیمار تا روز 21 تنها با شیر گاو تغذیه شدند تیمار 1 از روز 21 تا زمان از شیر گیری از شیر جانشین استفاده نمود و تیمار 2 (تیمار شاهد) بعد از 21 روزگی تا زمان شیرگیری از شیر گاو استفاده نمودند. نتایج پژوهش نشان داد که اختلاف معنی داری در افزایش وزن روزانه بین تیمارها مشاهده نشد ولی از لحاظ عددی در تیمار شاهد کمی بالاتر بود. دربین متابولیت های خونی مقدار گلوبولین خون در گوساله های که شیر جانشین مصرف کرده بودند نسبت به تیمار شاهد به طور معنی داری بالاتر بود(0/0099s Pr>F) وغلظت NEFAدر تیمار1 که جانشین شیر مصرف کرده بودند، نسبت به گروه شاهد در حد نزدیک به معنی داری پایین تر بود(0/087ns Pr>F )، در مورد سایر متابولیت های خونی، اختلاف معنی داری بین تیمارها وجود نداشت. ماده خشک مصرفی روزانه نیز بین تیماره معنی دار نبود، ولی از لحاظ عددی در گوساله هایی که جانشین شیر مصرف کرده بودند نسبت به تیمار شاهد که شیر گاو را دریافت کرده بودند بیشتر بود.(733 گرم در مقایسه با 728گرم) .
کلمات کلیدی: گوساله- شیر جانشین- رشد-سلامت
مقدمه:
به منظور داشتن یک گله مناسب باید گوساله های مناسب پرورش داده شود، زیرا هر ساله حدود 20 الی 30 درصد گاوهای شیرده گله جایگزین می شود. بعد از مساله ژنتیکی گوساله ها، مهمترین موردی که باید به آن توجه شود تغذیه ِمی باشد. در مورد تغذیه گوساله چند نکته اساسی وجود دارد که برای گاودار و کارشناسان مهم می باشد، اول کاهش میزان مرگ و میر بعد از تولد در گوساله است و در واقع افزایش و بهبود سلامت در آنها، مورد بعدی داشتن افزایش وزن مناسب با هزینه کمتر در زمان شیر گیری و در آخر جلوگیری از انتقال برخی از بیماری هایی که از مادر به گوساله منتقل می شود. شیر گاو غذای بسیار خوبی می باشد، ولی به علت قیمت بالای آن در بازار، تغذیه گوساله ها با آن گران نمام می شود، ومساله دیگر به علت انتقال بیماری هایی چون یون، لوکوزو... از طریق شیر مادر باید در مصرف آن دقت شود. به همین دلیل می توان یک جایگزین شیر خوب را درگوساله مورد استفاد قرار داد. جایگزین شیر از سال 1950 میلادی رواج یافت. در ابتدا به علت نبود امکانات مناسب کیفیت مناسب نداشتند ولی روز به روز به کیفیت آن افزوده شده که درحال حاضر در بسیاری از گله در کشور های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. جایگزین های شیر تجاری ارزانتر از شیر گاو می باشند و خطرات موجود در شیر پسمانده (شیری که به هر دلیل قابل فروش نمی باشد) را نیز ندارد. هرچند جایگزین شیر تجاری حاوی تمام مواد مغذی شیر کامل نمی باشند، در عوض مواد مغذی کافی برای رشد قابل قبول، افزایش ماده خشک مصرفی و ... را دارند. شروع زودتر مصرف ماده خشک و تکامل سریعتر شکمبه از مواردی است که کارشناسان به دنبال آن می باشند تا در پایان در زمان کمتر و هزینه پایین و با رشد مناسب گوساله را از شیر بگیرند. شیر جانشین ازلحاظ مقدار در دو مورد، چربی و پروتئین از شیر گاو پایین تر است و در مابقی مواد مغذی بسیار غنی تر از شیر گاو می باشد. در شیر جانشین موادی همچون پری بیوتیک ها، پروبیوتیک ها، مخمر، ایمینو گلوبولین Y و غیره استفاده شده است که در شیر موجود نبوده ، که بر روی تکامل سریعتر دستگاه گوارش، سیستم ایمنی و پیشگیری از بیماری هایی مثل اسهال و... موثر می باشند.
مواد و روش ها:
در این آزمایش که در شرکت ولد آباد کوچک واقع در کرج انجام شد، 20 راس گوساله نر و ماده هلشتاین مورد استفاده قرار گرفت که به طور کاملا تصادفی در دو تیمار و در هر تیمار 10 راس قرار گرفتند. تیمار 1( تیمار آزمایش) شامل گوساله هایی بودند که شیر جانشین را دریافت کردند و تیمار (تیمار شاهد)2 شامل گوساله هایی بودند که شیر گاو را دریافت نمودند.گوساله ها بعد از تولد وزن شدند وزن تولد ثبت گردید. تا 3 روزگی آغوز دریافت کردند از هفته اول آب تمیز در اختیارشان قرار گرفت، گوساله های تیمار 1 از روز 21 تا از شیر گیری جایگزین شیر در یافت نمودند و تیمار 2 شیر گاو مصرف کردند. از هفته 2 استارتر در اختیار هر دو تیمار قرار گرفت، میزا ن مصرف شیر و جایگزین شیر در هر دو تیمار مشابه بود که از روز 21 الی 60 دو وعده 3 لیتری و از روز 60 الی 75 دو وعده 2 لیتری استفاده شد. گوساله ها در 60 روزگی و 75 روزگی وزن کشی و نمونه های خون گرفته شد و خون ها بعد از سانتریفیوژ (1000 دور در دقیقه به مدت 20 دقیقه) سرم آنها جدا گردید و در میکرو تیوپ های 5/1 میلی لیتری ریخته شده و جهت تعیین گلوکز، آلبومین،NEFA ،BHBA ، گلوبولین و پروتئین تام به آزمایشگاه مبنا واقع در کرج ارسال گردید. میزان خوراک مصرفی نیز هر روز تعیین می شد و هرهفته نیز توسط دامپزشک گوساله ها مورد معاینه قرار می گرفتند.
جدول-1 مقایسه ترکیبات شیمیایی بر اساس درصد بین شیر گاو و جانشین شیر
|
نوع شیر چربی پروتئین لاکتوز شیر گاو 2/3 2/3 5/4 *شیر جانشین 7/2 8/2 8/4 *نام تجاری Immune Spezial Neu،شرکت Jusera (آلمان) سایر مواد مغذی شیر جانشین مورد استفاده بر اساس گزارش شرکت سازنده به صورت زیر می باشد(بر اساس ماده خشک): فیبر خام حداکثر1/0 درصد، کلسیم7/0 ، فسفر7/0 ، ویتامینA 6400 واحد بین المللی، D3 5400 واحد بین المللی، ویتامین 300 E میلی گرم، ویتامین C 500 میلی گرم، پروبیوتیک CFU 109 ×5 ، آهن 100 میلی گرم و مس 4 میلی گرم(هر دو کلیت شده با اسید آمینه گلیسین) و سایر مواد معدنی و ویتامینی و نیز حاوی امینوگلوبولین Y (تهیه شده از زرده تخم مرغ). |
|
جدول ترکیب جیره آغازین مورد استفاده
ترکیبات درصد بر اساس ماده خشک
|
جو 15 ذرت 40 سویا 23 سبوس گندم 5/14 گلوتن ذرت 3 جوش شیرین 5/0 کربنات 1 دی کلسیم فسفات 5/0 ویتامین A 1/0 ویتامیت E 5/0 *پرمیکس 23/1 مکمل مینراله 3/0 |
مکمل ویتامینه 3/0
*توکسین بایندر- بنتونیت- موننسین-آنزمیت
نتایج وبحث:
نتایج مربوط به افزایش وزن در تیمارآزمایش و شاهد در نمودار نشان داده شده است. افزایش وزن روزانه در تیمار شاهد که شیر گاو مصرف کرده بودندبه لحاظ عددی یالاتر از تیمار آزمایش بود که جانشین شیر مصرف کرده بودند. در 75 روزگی که وزن شیرگیری بود وزن کل در گروه شاهد و آزمایش به ترتیب 97 و6/94 کیلو گرم بود که از لحاظ آماری نیز تفاوت معنی دار مشاهده نشد. ازنظر ماده خشک مصرفی روزانه نیز بین تیمارها اختلاف معنی داری وجود نداشت. ولی از لحاظ عددی در گروه آزمایش که شیر جایگزین مصرف کرده ، بیشتر بود.شیر گاو حاوی 5/12 درصد ماده خشک در هر لیتر می باشد که حاوی 61/0 مگا کالری انرژی قابل متابولیسم است ، درحالی شیر جایگزین1/11 درصد ماده خشک می باشد که حاوی 46/0 مگاکالری انرژی قابل متابولیسم می باشد.همانطوری که ملاحظه شد انرژی دریافتی در هر لیتر از شیر جایگزین کمتر از شیر گاو بود که دلیل اصلی در افزایش وزن کمتر در گروه آزمایش مربوط به این مساله می باشد. باتوجه به انرژی دریافتی کمتر از شیر جایگزین، گوساله های گروه آزمایش باید خوراک بیشتر مصرف کنند تا جبران آن کمبود انرژی را بکنند به این دلیل ماده خشک مصرفی در گروه آزمایش که شیر جایگزین مصرف کرده بودند بیشتر بود. یک عامل دیگر در افزایش ماده خشک مصرفی در گروه آزمایش به دلیل موادی چون پروبیوتیک ها و پریبیوتیک ها می باشد که در مصرف ماده خشک موثرند.
نمودار-1 افزایش وزن روزانه کل(گرم در روز)
نمودار2- ماده خشک مصرفی روزانه کل دوره
نتایج مربوط به متابولیت های خونی در جدول 4 آمده است .تنها در مورد گلوبولین خون اختلاف معنی دار بین دو تیمار وجود داشت، که در تیمار آزمایش که جانشین شیر مصرف کرده بودند بیشتر بود. علت آن نیز ممکن است مربوط به موادی چون ایمنوگلوبولین و نیز مقادیر بالای ویتامین هایی مانند(C ،E و بتاکارتن )که بروی سیستم ایمنی موثرند.
جدول شماره 4 – آنالیز متابولیت های خون
|
پارامترها |
MSE |
peval |
Pr>F |
|
گلوکز
|
28/8 |
0/34 |
0/5645ns |
|
آلبومین
|
0/024 |
0/68 |
0/4191ns |
|
پروتئین تام |
0/264 |
2/03 |
0/171ns |
|
گلوبولین
|
1/0125 |
8/31 |
0/0099s |
|
نیتروژن
|
2/048 |
1/63 |
0/2179ns |
|
NEFA |
0/01156 |
3/26 |
0/087ns |
|
BHBA |
0/0029 |
1/28 |
0/1936ns |
منابع:
1- J. D. Quigley, T. A. Wolfe, and T. H. Elsasser, 2006, Effects of Additional Milk Replacer Feeding on Calf Health, Growth,and Selected Blood Metabolites in Calves, J. Dairy Sci. 89:207–216
2- Blome, R. M., J. K. Drackley, F. K. McKeith, M. F. Hutjens, and G.C. McCoy. 2003.Growth, nutrient utilization, and body composition of dairy calves fed milk replacers containing different amounts of protein. J. Anim. Sci. 81:1641–1655.
3-H.J. Lee, M.A. Khan, W.S. Lee, H.S. Kim, K.S. Ki, S.J. Kang, T.Y. Hur, M.S. Khan, Y.J. Choi,2008, Growth, blood metabolites, and health of Holstein calves fed milk replacer containing different amounts of energy and protein, Asian - Australasian Journal of Animal Sciences
Abstract:
The aim of this experiment, evaluated effects of the use of milk replacer compared to cow's milk on health, weight gain, dry matter consumption and blood metabolites. In this study, 20 male and female calves Holstein (average weight 42 ± 4.2) in a completely randomized design were tested. In this experiment two treatments were used, which included a treatment group were tested to milk replacer and received treatment, including two control groups who received cow's milk. Both treatments until day 21 milk cows were fed only with a treatment from day 21 until a lactation milk substitute can be used and treatment 2 (control) after 21 days of taking milk to cow milk were using. The results showed that significant differences in daily gain among treatments were observed, but in terms of numerical treatment 2 slightly higher. Among the amount of blood metabolites in blood globulin calf milk substitute that had consumed significantly higher (0/0099s Pr> F) TNEFA treatment that a successor had consumed milk, close to significant level than the control group was lower (0/087ns Pr> F), other metabolites in blood, a significant difference between treatments did not exist. Between treatments daily dry matter intake was not significant, but the number of calves that had replaced milk consumption was higher. (733 grams compared to 728 grams).
Keywords: calves - milk replacer - growth - health